Omoshirogara

オモシロガラ

01.10.2021 – 27.02.2022

Het DKM Museum presenteert de bijzondere collectie historische kimono’s van Yoshiko Inui (JP). De patronen en symbolen onthullen het hele drama van de Japanse modernisering rond 1900, die op gang werd gebracht door de ontmoeting met het Westen.
De kimono’s worden getoond samen met hedendaagse werken van Yu Araki (JP), Erika Kobayashi (JP), Jong Ok Ri (JP/KR), Kei Takemura (JP), Yuichiro Tamura (JP).

De tentoonstelling is een gezamenlijk project van Roger M. Buergel en de Stichting DKM.

Kimono uit de Inui collectie
Courtesy Yoshiko Inui

Ongeveer 160 jaar geleden vond Japan zichzelf opnieuw uit. Het eilandenrijk had ook geen andere keuze, want de westelijke machten stonden voor de deur: met kanonneerboten en een hele waslijst aan eisen. Daarmee begon een proces van razendsnelle modernisering, dat invloed had op alle facetten van het Japanse leven – van het gezin en de verhoudingen tussen man en vrouw tot het onderwijs (school en universiteit), en van de grondwet en het politieke bestuur tot de industrie en het leger. Aan de culturele sector de taak om de gigantische spanningen tussen traditie en vernieuwing over te brengen. Precies daardoor kan de geschiedenis van het moderne Japan aan de hand van slechts één uniek kledingstuk worden gereconstrueerd: de kimono.

Net als de keizerlijke familie is de kimono een constante in het Japanse leven; in de basis verandert hij nooit. En omdat de vorm van de kimono hetzelfde blijft, kunnen alleen de patronen die hem sier gegeven, veranderd worden. ‘Bizarre patronen’ (de betekenis van omoshirogara) duiken tegen het einde van de 19e eeuw op, wanneer de mode-industrie de moderniteit in haar designs gaat verwerken: treinen, slagschepen, vliegtuigen, bioscopen, Mickey Mouse, ansichtkaarten en krantenartikelen over militaire heldendaden. Waar de patronen van voor 1900 een synthese van traditie en moderne invloeden weerspiegelen, staat in de jaren 1920 een optimistisch internationalisme centraal, met zeppelins en de Olympische Spelen. In de jaren 1930 worden de kleuren en symbolen wat donkerder, wanneer Japan een pact sluit met nazi-Duitsland en het fascistische Italië.

OMOSHIROGARA presenteert de collectie van de Japanse textielhistorica en onomstreden expert op dit gebied, Ishiko Inui (em. prof., Tokai Universiteit, Sapporo [Japan]). Ishiko Inui en Roger M. Buergel verzorgden de presentatie en kregen wetenschappelijke ondersteuning van Hans B. Thomsen (hoogleraar Oost-Aziatische Kunstgeschiedenis, Universiteit Zürich).

Naast de kimono’s uit de collectie van Inui zijn in OMOSHIROGARA werken van de kunstenaars Yu Araki, Erika Kobayashi, JongOk Ri, Kei Takemura en Yuichiro Tamura uit dezelfde periode te zien. De werken zijn geselecteerd door Miwa Negoro en Mariko Mikami. Ze bieden een essentiële blik op het voortleven van de Japanse geschiedenis in de periode tussen de Meiji-restauratie (vanaf 1868) en het einde van de Pacifische Oorlog (1945).

De curatoren van OMOSHIROGARA zijn Roger M. Buergel, Miwa Negoro en Mariko Mikami.

OMOSHIROGARA is de tweede tentoonstelling die Roger M. Buergel voor Museum DKM ontwikkeld heeft (in de eerste, Barely Something (2010), stond de artistieke verbinding tussen het westelijke modernisme en de Chinese traditie bij de kunstenaar Ai Weiwei centraal). De komende jaren zijn meer tentoonstellingen van Buergel voor Museum DKM gepland. Hierin zal het om de globale vervlechtingen tussen Azië, Afrika en Europa gaan.

Nenneko (korte, gevoerde kimono, voor een moeder met baby), oprichting van Manchukuo, jaren 1930, Foto: SDKM

1933: Omdat de Volkenbond de Japanners ervan beschuldigt Mantsjoerije (Manchukuo in het Japans) illegaal te hebben geannexeerd, verwerpt de Japanse regering de bevindingen van de Commissie en trekt zich in maart 1933 uit de Liga terug. Behalve de witte duif toont het kimono-patroon het gebouw van de Volkenbond in Genève; stoomboten op het Meer van Genève; landbouwwerkzaamheden op de vlakten van Mantsjoerije; een kaart met een Japan dat zich uitstrekt tot Korea en Noordoost-China plus de vlaggen van de VS en GB met de vlag van Manchukuo, de marionettenstaat van Japan.

Resten van doek, Dōmei nieuws (nieuws van het persbureau Dōmei Tsūshinsha), ca. jaren 1930, Foto: SDKM

Film volgt geschiedenis volgens een patroon uit de jaren ’30.

Obi (riem): Hennepmotief met vlaggen, ca.1940, Foto: SDKM

De As-alliantie erkende de Duitse heerschappij over het grootste deel van continentaal Europa; de Italiaanse heerschappij over de Middellandse Zee; en de Japanse heerschappij over Oost-Azië en de Stille Oceaan.

Mickey Mouse wordt ontvangen op het gebied van manga, kimonopatronen uit de jaren 1920, Foto: SDKM

Mickey Mouse wordt verwelkomd in het Rijk van de Manga, kimono-patroon.

Haori (jasje), de slogan »Ichioku-Isshin« (honderd miljoen, één hart), ca. 1940, Foto: SDKM

Hoe een goed Japans leven te leiden van zonsopgang tot zonsondergang, kimono-patroon.

Leningen

Collection Inui, Sapporo (JP)
Hakusasonso Hashimoto Kansetsu Garden & Museum, Kyoto (JP)
Taka Ishii Gallery, Tokyo (JP)
Yutaka Kikutake Gallery, Tokyo (JP)
Yuka Tsuruno Gallery, Tokyo (JP)
Johann Jacobs Museum, Zurich (CH)
en andere bruikleengevers (DE, JP)

Samenwerking

Deze tentoonstelling wordt gepromoot en ondersteund:

Ōta Memorial Museum of Art, Tokio (JP)
Galerie Q, Tokio (JP)
Keio Universiteitsbibliotheek, Tokio (JP)
Bibliotheek Kogakujin Universiteit, Tokio (JP)
Takashimaya Historisch Museum, Osaka (JP)
Museum van Kyoto (JP)

Menu